Parashikuesit e motit kanë paralajmëruar se disa pjesë të Evropës po hyjnë në “sezonin e përmbytjeve të shpejta”, pas një vere përvëluese.
Vera përvëluese e Evropës ishte një “ilustrim i zymtë” i ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor.
Kështu deklaroi Komisioni Evropian në qershor, kur pjesa më e madhe e kontinentit po përballej tashmë me valën e tretë të të nxehtit të vitit.
Korriku dhe gushti sollën temperatura ekstreme që, sipas shkencëtarëve, do të kishin qenë “pothuajse të pamundura” nëse nuk do të digjeshin lëndët djegëse fosile.
Temperaturat përvëluese dhe reshjet e pakta përfshinë zona të mëdha të Evropës nga thatësira, duke krijuar terrenin për zjarre vdekjeprurëse pyjore që përfshinë Spanjën, Portugalinë, Francën, Greqinë dhe Turqinë – duke djegur mijëra hektarë dhe duke shkaktuar operacionin më të madh të evakuimit që nga Lufta e Dytë Botërore.
Të dhënat nga platforma globale e parashikimit të motit WFY24 tregojnë se java e parë e shtatorit do të mbetet e ngrohtë në të gjithë Mesdheun, me temperatura maksimale ditore mesatarisht rreth 35°C në Romë, 34°C në Athinë dhe 33°C në Madrid.
Kjo është rreth 6–8°C mbi mesataren sezonale për fillimin e shtatorit, duke sugjeruar se verat ekstreme të Evropës po zgjasin edhe më tej në kohë.
Ndërkohë, Evropa Veriore po përballet me kushte shumë më “të freskëta dhe të paqëndrueshme”, me temperatura maksimale prej vetëm 21°C në Berlin dhe 20°C në Londër. Reshjet e dendura dhe stuhitë me bubullima tashmë kanë ndërprerë vapën dhe kanë lagur tokat e thara në pjesë të Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë dhe Francës.
Por Mesdheu pritet të përballet me rritjen më të madhe të reshjeve.
“Shtatori dhe tetori janë sezoni i përmbytjeve të shpejta në Mesdhe: deti është në temperaturën më të lartë vjetore pas tre muajsh ngrohjeje, ndërsa rrymat e para të ftohta atmosferike mbërrijnë mbi rajon”, thotë për Euronews Earth Ioanna Vergini, themeluese e WFY24.
Sipas saj, ky kontrast krijon sistemin shkatërrues të motit që në Spanjë njihet si DANA (Depresión Aislada en Niveles), një depresion i izoluar në lartësi ose “pikë e ftohtë”.
“Ky ishte sistemi që shkaktoi përmbytjet vdekjeprurëse në Valencia në tetor 2024 dhe ngjarjet e përsëritura në Xhenova”, shton Vergini. “Një verë e nxehtë e ngarkon atë, sepse deti është karburanti dhe ai ka kaluar gjithë verën duke u ngrohur.”
Çdo vit, reshjet në Valencia rriten nga një mesatare prej 18 mm në gusht në 47 mm në shtator. E njëjta gjë ndodh në Palma, nga 21 mm në 55 mm, dhe në Palermo, nga 15 mm në 42 mm. Ndërkohë, qytetet e Evropës Veriore, si Berlini, Varshava dhe Stokholmi, zakonisht përjetojnë pak më pak reshje në shtator sesa në gusht. Megjithatë, këto shifra bazohen në mesataret normale sezonale dhe nuk përbëjnë një parashikim të motit.
Vëmendja e mediave për motin aktualisht është përqendruar te El Niño, për të cilin ekspertët kanë paralajmëruar se këtë vit mund të jetë “më i fuqishmi në historinë e gjallë”.
Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) paralajmëron se ky fenomen i motit, i cili ndodh kur temperaturat e detit në Oqeanin Paqësor Lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta, vazhdon të “forcohet në mënyrë të qëndrueshme” dhe pritet të “dominojë modelet klimatike” gjatë dy muajve të ardhshëm.
Ngjarjet El Niño rrisin temperaturat globale, duke krijuar kushte për episode më të shpeshta të motit ekstrem. Megjithatë, këto efekte ndihen kryesisht në zonat tropikale.
Amerika e Jugut, jugu i SHBA-së, Afrika Lindore dhe Azia Qendrore kanë përjetuar rritje të rrezikut nga përmbytjet gjatë El Niño-ve të mëparshme, ndërsa thatësirat dhe rreziku nga zjarret rriten në pjesë të Australisë, në zonat veriore të Amerikës së Jugut dhe në disa vende aziatike, si Indonezia.
Pavarësisht raportimeve që e lidhin verën përvëluese të Evropës me El Niño-n e këtij viti, ekspertët kanë ritheksuar se ndryshimet klimatike janë shkaktari kryesor.
“Këtë verë kemi përjetuar valë të të nxehtit në të gjithë Evropën, duke na kujtuar pasojat e ndryshimeve klimatike”, thotë profesori Stephen Belcher, shefi i Shkencës dhe Teknologjisë në Met Office të Mbretërisë së Bashkuar.
“Ky El Niño i madh është një kujtesë se edhe ndryshimet natyrore në sistemin klimatik janë në lojë, duke iu shtuar presioneve të ndryshimeve klimatike.”
Në Evropë, ndikimet e El Niño-s janë shumë më indirekte dhe priren të jenë më pak të rënda.
Sipas Met Office të Mbretërisë së Bashkuar, ndikimi i El Niño-s mund të fillojë të rrisë mundësinë për “kushte më të lagështa dhe më të stuhishme” në Evropën veriperëndimore gjatë vjeshtës dhe fillimit të dimrit.
Komisioni Evropian deklaron se El Niño mund të bëjë gjithashtu që temperaturat e vjeshtës në Evropë të jenë “më të ngrohta se normalja”, me këtë ngrohtësi që mund të vazhdojë të rritet deri në pranverën e ardhshme. Për këtë arsye, shkencëtarët kanë frikë se 2027-ta mund të jetë viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në nivel global.
