Në tetor 2024, në një konferencë në Reykjavik, 44 shkencëtarë të shquar të klimës nga 15 vende lëshuan një paralajmërim urgjent për Këshillin e Ministrave Nordik. Në një letër të hapur, shkencëtarët nënvizojnë rrezikun serioz të një kolapsi të Qarkullimit Meridional të Atlantikut (AMOC), duke përfshirë Rrymën e ngrohtë të Gjirit, e cila është thelbësore për transportimin e nxehtësisë drejt Atlantikut të Veriut dhe Evropës.
Rryma e Golfit ose Rryma e Gjirit është një sistem i rrymave në Oqeanin Atlantik që ndihmon në kontrollin e temperaturave në Hemisferën Veriore.
Por, kjo rrjedhë që prek të gjithë sistemet e motit të planetit, po tregon shenja paqëndrueshmërie.
Ky qarkullim, i njohur si “shtylla kurrizore” e stabilitetit klimatik në Evropë, mund të dobësohet ose të shembet plotësisht, duke shkaktuar ndryshime të rënda klimatike. Shkencëtarët paralajmërojnë se një ndërprerje e papritur e AMOC do të çonte në ftohje në Atlantikun e Veriut, duke krijuar të ashtuquajturat “flluska e ftohtë”, ndërsa pjesa tjetër e botës do të vazhdonte të ngrohej. Një skenar i tillë do të çonte në kushte ekstreme të motit, do të kërcënonte prodhimin bujqësor në Evropën veriperëndimore dhe do të prishte ekosistemet detare.
Përveç ftohjes në vendet nordike, shkencëtarët paralajmërojnë pasoja të rënda globale. Rënia e Rrymës së Golfit mund të ndikojë në lëvizjen e brezave tropikal të shiut dhe të zvogëlojë thithjen e CO2 në oqeane, gjë që do të përshpejtonte më tej ngrohjen globale. Një goditje e tillë klimatike mund të shkaktojë destabilizimin e ekosistemit, rritjen e nivelit të detit përgjatë bregdetit amerikan të Atlantikut dhe një ulje të produktivitetit të oqeanit.
Paralajmërimi vjen në një kohë vendimtare për politikën klimatike, pasi modelet tregojnë vetëm “siguri mesatare” se AMOC nuk do të shembet deri në fund të shekullit. Megjithatë, hulumtimet e reja sugjerojnë se ky skenar mund të realizohet tashmë në dekadat e ardhshme. Shkencëtarët po i bëjnë thirrje Këshillit Nordik që të marrë drejtimin në reduktimin e emetimeve të gazeve serrë dhe arritjen e objektivave të Marrëveshjes së Parisit, duke mbajtur ngrohjen globale nën 1.5°C.
Kërcënimi i rënies së Rrymës së Golfit nuk është vetëm një çështje e së ardhmes. Pasojat mund të ndjeheshin tashmë në jetën tonë. Koha për të vepruar është tani, thonë shkencëtarët.
Rryma e Golfit është rrymë detare e cila krijohet në gjirin e Meksikës, dhe përfundon në viset perëndimore të Evropës Veriore. Është rrymë e ngrohtë detare e cila ka ndikim të madh në klimën e Evropës perëndimore dhe veriore.
