Kina këtë javë zbuloi planet për të zgjeruar në mënyrë drastike një program eksperimental të modifikimit të motit për të mbuluar një sipërfaqe prej më shumë se 5.5 milionë kilometra katrorë, 1.5 herë më shumë se madhësia e Indisë.
Sipas një deklarate nga Këshilli i Shtetit, Kina do të ketë një “sistem të zhvilluar të modifikimit të motit” deri në vitin 2025, falë përparimeve në hulumtimet themelore dhe teknologjive kryesore, si dhe përmirësimeve në “parandalimin gjithëpërfshirës kundër rreziqeve të sigurisë”.
Në pesë vitet e ardhshme, sipërfaqja totale e mbuluar nga shiu artificial ose reshjet e borës do të arrijë në 5.5 milionë km katrorë, ndërsa mbi 580,000 km katrorë do të mbulohen nga teknologjitë e “shtypjes së breshërit”.
Deklarata shtoi se programi do të ndihmojë në lehtësimin e katastrofave, prodhimin bujqësor, reagimet emergjente ndaj zjarreve në pyje dhe kullota dhe trajtimin e temperaturave jashtëzakonisht të larta ose thatësirave.
Kina ka kohë që kërkon të kontrollojë motin për të mbrojtur zonat bujqësore dhe për të siguruar qiell të pastër për ngjarjet kryesore. Ajo mbolli re përpara Lojërave Olimpike të Pekinit 2008 për të zvogëluar smogun dhe për të shmangur shiun përpara ngjarjes.
Takimet kryesore politike të mbajtura në kryeqytetin kinez janë të njohura për një qiell të bukur e të pastër, falë modifikimit të motit dhe mbylljes së fabrikave aty pranë.
Si koncept, mbjellja e reve ka ekzistuar për dekada.
Ajo funksionon duke injektuar sasi të vogla të jodurit të argjendit në re me shumë lagështi, të cilat më pas kondensohen rreth grimcave të reja, duke u bërë më të rënda dhe duke rënë përfundimisht si reshje.
Një studim i financuar nga Fondacioni Kombëtar i Shkencës i SHBA, botuar në fillim të këtij viti, zbuloi se “mbjellja e reve mund të rrisë reshjet e borës në një zonë të gjerë nëse kushtet atmosferike janë të favorshme”.
Studimi ishte një nga të parët që konstatoi përfundimisht se mbjellja e reve ka funksionuar, pasi më parë ka qenë e vështirë të dallosh reshjet e krijuara si rezultat i praktikës nga reshjet normale.
Kjo pasiguri nuk e kishte ndaluar Kinën të investonte shumë në këtë teknologji: Mes viteve 0012 dhe 2017, vendi shpenzoi mbi 1.34 miliardë dollarë në programe të ndryshme të modifikimit të motit.
Vitin e kaluar, sipas agjensisë shtetërore të lajmeve Xinhua, modifikimi i motit ndihmoi në uljen e 70% të dëmtimeve të breshërit në rajonin perëndimor të Kinës, Xinjiang, një zonë kryesore bujqësore.
Dhe ndërsa vendet e tjera gjithashtu kanë investuar në mbjelljen e reve, përfshirë SHBA-në, entuziazmi i Kinës për teknologjinë ka krijuar një alarm, veçanërisht në Indinë fqinje, ku bujqësia varet shumë nga shirat musonikë, të cilat tashmë janë ndërprerë dhe janë më pak të parashikueshëm, si rezultat i ndryshimit të klimes.
Megjithëse fokusi kryesor i modifikimit të motit duket të jetë i brendshëm, ekspertët kanë paralajmëruar se ka potencial për ndikim përtej kufijve të vendit.
Disa ekspertë kanë spekuluar se suksesi në modifikimin e motit mund ta çojë Kinën në miratimin e projekteve më ambicioze gjeoinxhinierike, veçanërisht pasi vendi vuan nga efektet e ndryshimit të klimës.
Zgjidhje radikale të tilla si mbjellja e atmosferës me grimca reflektuese teorikisht mund të ndihmojnë në uljen e temperaturave, por gjithashtu mund të kenë pasoja të mëdha të paparashikuara, dhe shumë ekspertë kanë frikë se çfarë mund të ndodhte nëse një vend do të eksperimentonte me teknika të tilla.
“Pa rregullore, përpjekjet e një vendi mund të ndikojnë në vendet e tjera”, sipas Dhanasree Jayaram, një ekspert klimaterik në Akademinë e Arsimit të Lartë Manipal në Karnataka, India.
