Mushkonjat i kanë mbijetuar sezonit të ftohtë për t’u kthyer të na pickojnë. Ka pak njerëz me fat që injorohen prej tyre gjatë stinës së nxehtë të verës, por a keni menduar ndonjëherë se ku kanë qenë këto insekte të bezdisshme deri tani? Përgjigjen e jep ekspertja e Shëndetit Publik dhe Sëmundjeve Infektive të Universitetit Sapienza të Romës Alessandra della Torre.
“Afër nesh, por në një lloj letargjie, në një fazë të quajtur diapauzë, ose thjesht të strukura në bodrumet tona. Në raste të tjera, të rriturat u zhdukën në të ftohtë, por i lanë vezët gati për t’u çelur në pranverë”, shpjegon ajo.
Ka shumë lloje mushkonjash, të cilat i mbijetojnë dimrit me strategjitë e ndryshme që përmendëm. Por ato që na bezdisin në zonat e banuara janë mbi të gjitha dy: mushkonja e zakonshme (Culex pipiens) dhe mushkonja tigër (Aedes albopictus). E para është ajo “klasike” që na thumbon në muzg dhe na mundon natën.
“Ajo është e pranishme në dy forma, ajo rurale (C. pipiens pipiens) dhe ajo urbane (C. pipiens molestus). Ajo rurale e kalon dimrin në diapauzë: një fazë ndalimi, në të cilën redukton metabolizmin dhe fshihet në mjedise të mbrojtura, si shpella apo strofulla kafshësh. Para diapauzës, femra ndalon së përdoruri gjakun për maturimin e vezëve (mushkonjat ushqehen me nektar, meshkujt as nuk pickojnë ) dhe në vend të kësaj e përdor atë për të grumbulluar rezerva energjie. Vetëm femrat mbijetojnë nga një vit në tjetrin. Meshkujt jetojnë disa javë, femrat zakonisht 4-6, por të fundit të lindur para dimrit hyjnë në diapazë dhe madje mbijetojnë 6 muaj”.
Vazhdimi i specieve sigurohet, duke qenë se femrat kanë një organ në të cilin ruajnë spermatozoidet pas çiftëzimit, për t’u përdorur më vonë për fekondimin e vezëve. Forma urbane e Culex pipiens, ajo e pranishme në qytete, nuk hyn në diapauzë.
“Nuk “fiket” plotësisht, thjesht pakëson aktivitetin e saj dhe vendoset në mjedise nëntokësore me ujë të ndenjur, si bodrumet e përmbytura. Atje mund të pjellë, të paktën një herë pa pasur nevojë të marrë gjak. Nëse gjen kushte të favorshme, mund të ndodhë që të riaktivizohet dhe të shkojë rreth e qark duke thumbuar”, vijon ekspertja .
Mushkonja tigër, nga ana tjetër, është ajo që e njohim nga ngjyra e saj e errët me shirita të bardhë në trup dhe sepse na pickon edhe gjatë ditës.
“Vetëm vezët, në klimat tona, i mbijetojnë dimrit. Ato në fillim të sezonit të keq nuk çelin me shpejtësinë normale, por hyjnë në diapauzë: zhvillimi i embrionit bllokohet deri në pranverë”. Vezët janë rezistente (në diapauzë ato i mbijetojnë temperaturave nën 0 °C): ato vendosen në buzë të ujit dhe zhvillohen kur niveli rritet, madje kalojnë periudha të gjata “të thata”, ndërsa mushkonja e zakonshme i lëshon vezët e saj në ujë, që nuk duhet të thahet.
Nuk është vetëm çështje pickimesh. Mushkonjat janë vektorë të viruseve. Culex transmeton virusin e etheve të Nilit Perëndimor nga zogjtë te njerëzit. Mushkonjat tigër mund të përhapin viruse përgjegjëse për sëmundjet tropikale, të bartura nga udhëtarët, si chikungunya dhe dengoja.
