Sezoni i uraganeve në Atlantik ka nisur i qetë dhe ndoshta ka ardhur koha që gishti të drejtohet nga El Niño.
El Niño është një fenomen natyror klimatik që karakterizohet nga temperatura më të larta se mesatarja të ujërave në Paqësorin ekuatorial dhe ndryshime përkatëse në modelet e motit në shtresat e sipërme të atmosferës. Së bashku, këta faktorë ndikojnë në motin në mbarë botën për periudha të gjata.
Ky El Niño u shpall zyrtarisht në qershor dhe mund të shndërrohet në një Super El Niño rekord gjatë këtij viti.
Gjurmët e tij të mundshme po shfaqen në formën e gërshërimit të erës (wind shear), e cila po pengon zhvillimin e stuhive dhe po e zbeh sezonin e uraganeve, që deri më tani ka prodhuar vetëm një stuhi tropikale jetëshkurtër. Ky është fillimi më i qetë i sezonit që nga viti 2009.
Gërshërii i erës përshkruan ndryshimet në drejtimin ose shpejtësinë e erës midis niveleve të ndryshme të atmosferës. Ajo mund të shpërbëjë sistemet tropikale ose t’i pengojë ato të formohen që në fillim. Aktualisht ajo ka dominuar Detin e Karaibeve dhe pjesën perëndimore të Oqeanit Atlantik. Qershori dhe korriku zakonisht janë muajt më të qetë të sezonit, por kjo prerje e erës ka qenë një pengesë e madhe dhe mund të ketë pasoja edhe gjatë muajve kulmorë të sezonit.
“Shenja kryesore e El Niño-s është pikërisht kjo”, tha Michael Lowry, ekspert i uraganeve në Majami.
Sipas të dhënave të Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike të SHBA-së (NOAA), të analizuara nga Lowry, prerja e erës mbi Karaibe pati fillimin e dytë më të lartë të korrikut që nga nisja e matjeve satelitore në vitin 1979.
Sipas Lowry, prania e një prerjeje kaq të fortë të erës mbi Karaibe dhe Atlantikun Perëndimor – zona që zakonisht janë aktive për zhvillimin e cikloneve tropikale – është një nga treguesit më të rëndësishëm për aktivitetin e sezonit të uraganeve.
El Niño mund të mos jetë i vetmi fajtor për gërshërimin intensiv të erës që ka qenë e pranishme që nga fillimi i sezonit më 1 qershor, por ai mbetet i dyshuari kryesor dhe provat po shtohen.
Çfarë tregojnë të dhënat?
Sjellja aktuale e prerjes së erës përputhet mjaft mirë me atë që pritet gjatë El Niño-s, prandaj ka shumë gjasa që të dy fenomenet të jenë të lidhura, sipas meteorologut të NOAA-s, Matthew Rosencrans. Ai thekson se studimet e detajuara për ta konfirmuar këtë lidhje do të kryhen vetëm pasi të përfundojë sezoni i uraganeve në nëntor.
Pasiguria lidhet me natyrën komplekse dhe kaotike të atmosferës, ku modelet globale të motit që zhvillohen për javë ose muaj lidhen me motin e përditshëm në mënyra që shpesh janë të vështira për t’u analizuar.
Megjithatë, sipas Lowry, shenjat e El Niño-s po shfaqen edhe në modele të tjera atmosferike globale, përfshirë Qarkullimin Walker, gjë që forcon bindjen se El Niño po ndikon ndjeshëm në zhvillimet atmosferike.
Qarkullimi Walker është pjesë e mekanizmit që rrit prerjen e erës mbi Atlantik gjatë viteve me El Niño. Ai përbëhet nga një cikël i ngritjes dhe zbritjes së masave ajrore, ku ngritja favorizon zhvillimin e stuhive, ndërsa zbritja e pengon atë. Ajri ngrihet mbi Paqësorin tashmë më të ngrohtë dhe më pas zbret mbi pjesë të Atlantikut Perëndimor, duke frenuar stuhitë që mund të shndërroheshin në sisteme tropikale.
Ajri që zbret mbi gjysmën perëndimore të pellgut të Atlantikut, së bashku me prerjen e shtuar të erës, është arsyeja kryesore pse aktiviteti tropikal shtypet gjatë viteve me El Niño.
Edhe ekspertë të tjerë kanë arritur në përfundime të ngjashme, megjithëse me kujdes.
“Nuk mund të themi me siguri absolute se prerja aktuale e erës është shkaktuar nga El Niño, por mendoj se ka shumë gjasa që të jetë kështu”, tha Levi Silvers, studiues dhe bashkautor i parashikimeve sezonale të uraganeve të Universitetit Shtetëror të Kolorados.
“Të gjitha pjesët po përshtaten në një mënyrë që ka kuptim dhe është në përputhje me atë që shkenca tashmë e kupton.”
Çfarë do të thotë kjo për sezonin e uraganeve?
Ekziston një lidhje e fortë statistikore midis prerjes më të fortë të erës në Karaibe dhe Atlantikun tropikal perëndimor gjatë korrikut dhe një sezoni kulmor më pak aktiv të uraganeve – nga mesi i gushtit deri në mesin e tetorit – sepse shumica e mundësive për zhvillimin e sistemeve të reja tropikale pritet të shuhen para se të marrin hov.
Kjo do të thotë gjithashtu se çdo stuhi që formohet më në lindje dhe përshkon Atlantikun – siç ndodh me shumicën e sistemeve tropikale – do të përballet me rezistencë sapo të arrijë në këto zona.
Shumica dërrmuese e parashikimeve para sezonit parashikuan një sezon më të qetë se normalja pikërisht për shkak të El Niño-s së pritshme. Tani që besimi se po vjen një Super El Niño po rritet, disa institucione, përfshirë Universitetin Shtetëror të Kolorados, kanë ulur edhe më tej parashikimet për numrin e stuhive.
Megjithatë, rreziqet mund të zhvillohen ende më afër brigjeve, në Gjirin e Meksikës ose përgjatë bregdetit juglindor të SHBA-së.
I vetmi sistem i emërtuar deri tani këtë sezon, Stuhia Tropikale Arthur, ishte jetëshkurtër dhe u formua pranë brigjeve të Teksasit në qershor, por megjithatë shkaktoi përmbytje kërcënuese për jetën në disa pjesë të bregdetit të Gjirit të Meksikës. Arthur gjithashtu u përball me gërshërimin e erës, por ajo ishte më e dobët sesa do të kishte qenë më në jug.
Disa modele kompjuterike të parashikimit tregojnë mundësi për zhvillim tropikal nga një zonë me reshje dhe stuhi në pjesën lindore të Gjirit të Meksikës në fillim të javës së ardhshme. Sido që të jetë, ndikimi kryesor i këtij sistemi gjatë ditëve në vijim pritet të jenë reshjet e dendura përgjatë bregut perëndimor të Floridës, pavarësisht nëse ai zhvillohet apo jo.
Mesatarisht, stuhia e dytë me emër formohet rreth datës 17 korrik, ndaj sezoni teknikisht nuk është ende prapa ritmit normal. Megjithatë, parashikimet po bëhen gjithnjë e më të sigurta se ky muaj do të karakterizohet nga mungesë e përgjithshme stuhish.
