Ndonëse vitin e kaluar ra borë e madhe në Alpet zvicerane, nuk mjaftonte që akullnajat të ruanin volumin e tyre, ndërsa rëra nga Sahara përshpejton shkrirjen e tyre.
Studiuesit nga ekipi i Monitorimit të Akullnajave në Zvicër (GLAMOS) kryen matje të gjera në 20 akullnaja në shtator dhe analizuan gjetjet e përgjithshme nga 1,400 akullnajat në Zvicër. Ata arritën në përfundime të rëndësishme, më e rëndësishmja prej të cilave është se akullnajat e Zvicrës humbën 2.4 për qind të vëllimit të tyre brenda një viti, edhe pse deri në qershor ra 30 për qind më shumë borë se mesatarja.
Gjatë dy viteve të fundit, vëllimi i akullnajave zvicerane është ulur me më shumë se 10 pikë përqindjeje, që është një shifër rekord. Konkretisht, në vitin 2022 humbi 5.9 për qind e vëllimit të akullit në Alpet zvicerane dhe në vitin 2023 u shkri 4.4 për qind e akullit.
Megjithatë, reduktimi i akullnajave të këtij viti prej 2.4 përqind mbetet më i lartë se mesatarja prej 1.9 përqind e regjistruar midis 2010 dhe 2020.
Kreu i ekipit të GLAMOS, Matthias Haas, tregon për “Kathimerini” se humbja masive e akullit nuk ka të ndalur dhe konfirmon se nga shifrat duket qartë se akullnajat tashmë janë në rrugën e zhdukjes.
Ekspertët vlerësojnë se vëllimi i përgjithshëm i akullnajave zvicerane në fund të vitit aktual do të arrijë në 46.4 kilometra kub, që është pothuajse 30 kilometra kub më pak se në vitin 2000.
Verat jashtëzakonisht të ngrohta që janë regjistruar sidomos në dy vitet e fundit në Evropë kanë ndikuar shumë në shkrirjen e akullit në Alpe. Siç thuhet në hulumtim, “temperaturat shumë të larta në korrik dhe gusht, së bashku me mungesën e reshjeve të freskëta të borës në lartësi të mëdha, kontribuan në humbje të konsiderueshme të masës”.
“Gushti ishte veçanërisht i ngrohtë dhe në atë muaj humbjet e masës së akullnajave u regjistruan vërtet në nivele rekord,” theksuan studiuesit.
Çfarë ndodh me rërën e Saharasë?
Megjithatë, një faktor i ri, po aq kritik, po rrit shqetësimet e ekspertëve. Gjegjësisht, erërat gjatë dimrit dhe pranverës së vitit 2024 sollën sërish “sasi të konsiderueshme pluhuri saharane në Alpe”.
Duke shpjeguar saktësisht se si pluhuri i Saharasë përshpejton shkrirjen e akullit, Matthias Haas vëren se kjo ndodh kur në thelb grimcat e pluhurit vendosen në sipërfaqen e borës.
“Kjo dëborë ‘e ndyrë’ bëhet kështu më e errët dhe thith më shumë rrezatim diellor, në vend që ta reflektojë atë, duke rezultuar në shkrirjen më të shpejtë të borës në krahasim me borën e bardhë të pastër”, thekson ai, duke shtuar se megjithëse transferimi i pluhurit ndodh brenda një dite, grimcat mbeten aty dhe “hanë” akullin.
Ndikimi neto i pluhurit Saharan në humbjen e akullit në vitin 2024 nuk është përcaktuar, megjithatë, studimi thotë se “një rritje prej 10-20 për qind në shkallën e shkrirjes në krahasim me kushtet normale duket e arsyeshme”.
Ripërcaktimi i kufijve
Humbja e një pjese të madhe të akullnajës tashmë ka bërë që Zvicra dhe Italia të ripërcaktojnë kufijtë e tyre poshtë majës së Mäterhorn. “Ky vit renditet në 10 për qind të vlerave më negative për disa akullnaja”, shtoi Haas, duke theksuar nevojën urgjente për të kufizuar ndryshimet klimatike.
“Ne e dimë shumë mirë pse klima po ndryshon. Për të shpëtuar akullnajat (në Evropë dhe në mbarë botën) ekziston vetëm një opsion – ne duhet të stabilizojmë klimën duke reduktuar emetimet e CO2 sa më shpejt të jetë e mundur. Kjo padyshim nuk është e mirë vetëm për akullnajat, por do të ulë edhe ashpërsinë e valëve të të nxehtit të verës, zjarreve, reshjeve të dendura, biodiversitetit etj.”, thekson ai.
Kujtohet se Kombet e Bashkuara kanë paralajmëruar se jemi ende shumë larg arritjes së objektivave të Marrëveshjes së Parisit për Klimën e vitit 2015, e cila synon të kufizojë rritjen e temperaturës globale nën 1.5 gradë Celsius.
