Temperaturat nën zero, lagështia dhe dëbora mund të shkaktojnë probleme në sistemin e frenimit të automjetit. Një prej tyre është ngrirja e frenës së dorës, e cila mund t’i mbajë rrotat e pasme të bllokuara edhe pasi shoferi e ka ulur levën e frenimit. Ja pse ndodh ky problem dhe çfarë duhet të bëni për ta parandaluar.
Gjatë muajve të dimrit, shoferët përballen me një sërë vështirësish që lidhen me funksionimin e automjeteve, veçanërisht kur temperaturat zbresin nën zero. Përveç problemeve me baterinë, ndezjen e motorit dhe ngrirjen e xhamave, një tjetër shqetësim që mund të shfaqet në mëngjeset e ftohta është bllokimi i frenës së dorës.
Ky problem mund të ndodhë pasi automjeti është përdorur në rrugë të lagura, me borë ose me llucë dhe më pas është parkuar gjatë natës në temperatura të ulëta. Në këto kushte, lagështia mund të depërtojë në pjesë të mekanizmit të frenimit dhe të ngrijë, duke penguar çlirimin normal të frenës.
Për pasojë, shoferi mund ta ulë levën e frenës së dorës brenda kabinës, por rrotat e pasme të mbeten të bllokuara. Nëse tenton të niset me forcë, rrezikon të shkaktojë dëmtime në sistemin e frenimit.
Si ngrin frena e dorës gjatë dimrit?
Në automjetet që përdorin frenë parkimi mekanike, aktivizimi bëhet përmes një sistemi kabllosh që transmetojnë forcën nga leva në mekanizmin e frenave, zakonisht në rrotat e pasme.
Gjatë lëvizjes në rrugë me shi, borë ose ujë të përzier me kripë dhe papastërti, lagështia mund të grumbullohet rreth mekanizmave të frenimit dhe të depërtojë edhe në mbështjellësit mbrojtës të kabllove, nëse këta janë dëmtuar ose nuk izolojnë siç duhet.
Kur automjeti parkohet dhe temperatura bie nën zero, kjo lagështi mund të ngrijë. Akulli mund të pengojë lëvizjen e lirë të kabllos ose të bllokojë pjesë të mekanizmit të frenimit, duke bërë që frena të mos çlirohet plotësisht.
Problemi nuk kufizohet vetëm te kablloja. Në disa automjete, ngrirja mund të prekë edhe mekanizmat e frenave të pasme, përfshirë pjesët lëvizëse të frenave me tambur ose mekanizmat e integruar të frenimit të parkimit.
Kjo është arsyeja pse shoferi mund të përballet me një situatë të pakëndshme në mëngjes: leva është ulur, por rrotat vazhdojnë të qëndrojnë të bllokuara.
Cilat janë shenjat që tregojnë se frena ka ngrirë?
Një nga shenjat më të zakonshme është pamundësia për ta lëvizur automjetin normalisht, edhe pasi frena e dorës është çliruar.
Në disa raste, shoferi mund të vërejë se makina tenton të lëvizë, por pjesa e pasme duket sikur mbahet e kapur. Mund të dëgjohen edhe zhurma nga zona e rrotave të pasme ose të ndihet rezistencë e pazakontë gjatë nisjes.
Megjithatë, këto shenja nuk nënkuptojnë gjithmonë se shkaku është ngrirja. Një problem në kabllon e frenës, në kaliper ose në mekanizmin e frenimit mund të shkaktojë simptoma të ngjashme.
Prandaj, nëse automjeti nuk lëviz lirshëm pas çlirimit të frenës së parkimit, nuk duhet të supozohet automatikisht se problemi do të zgjidhet vetë me shtimin e gazit.
Pse nuk duhet ta nisni makinën me forcë?
Nëse rrotat e pasme janë të bllokuara, përpjekja për ta lëvizur automjetin duke shtypur fort pedalin e gazit nuk është zgjidhje.
Forca e ushtruar mund të shkaktojë rrëshqitjen e gomave mbi sipërfaqen e rrugës, ndërsa mekanizmi i frenimit vazhdon të mbetet i bllokuar.
Pasojat mund të përfshijnë:
* Dëmtimin e mekanizmit të frenimit: Përpjekjet e përsëritura për nisje mund të shkaktojnë dëmtime në kabllon e frenës, sustat, nofullat ose pjesët e tjera të mekanizmit.
* Konsumimin e gomave: Nëse rrotat rrëshqasin duke qenë të bllokuara, sipërfaqja e gomave mund të dëmtohet, veçanërisht nëse automjeti tërhiqet me forcë mbi asfalt.
* Sforcimin e transmisionit: Nisja me rrota të bllokuara mund të krijojë ngarkesë të panevojshme në sistemin e transmetimit, veçanërisht nëse shoferi vazhdon të provojë disa herë.
* Rrezikun e humbjes së kontrollit: Nëse njëra rrotë çlirohet dhe tjetra mbetet e bllokuar, sjellja e automjetit gjatë lëvizjes mund të bëhet e paparashikueshme.
Prandaj, nëse makina nuk lëviz normalisht, zgjidhja nuk është të shtoni gazin, por të identifikoni dhe të eliminoni shkakun e bllokimit.
Si ta parandaloni ngrirjen e frenës së dorës?
Për të zvogëluar rrezikun e këtij problemi, shoferët mund të marrin disa masa paraprake gjatë ditëve me temperatura shumë të ulëta.
1. Kontrolloni gjendjen e sistemit të frenimit
Kabllot e dëmtuara, mbështjellësit e çarë dhe mekanizmat e papastruar mund të lejojnë depërtimin e lagështisë. Një kontroll teknik para ose gjatë sezonit të dimrit mund të ndihmojë në identifikimin e problemeve përpara se temperaturat e ulëta t’i përkeqësojnë ato.
2. Në kushte të caktuara, përdorni marshin për parkim
Nëse automjeti ka kambio manuale dhe është parkuar në një sipërfaqe të rrafshët, mund të përdoret marshi i parë ose ai i prapambetjes për ta mbajtur automjetin në vend.
Te automjetet me kambio automatike, pozicioni P shërben për bllokimin e transmisionit gjatë parkimit.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se frena e dorës duhet të shmanget gjithmonë. Në pjerrësi, siguria e automjetit është parësore dhe duhet të ndiqen udhëzimet e prodhuesit. Në varësi të modelit dhe kushteve, mund të nevojiten edhe bllokues fizikë të rrotave.
3. Kujdes me parkimin në pjerrësi
Nëse parkoni në një rrugë të pjerrët, mos u mbështetni vetëm te marshi ose pozicioni P. Ktheni rrotat në drejtimin e duhur, në mënyrë që automjeti të mos mund të përfundojë në rrugë në rast se lëviz.
Kur është e mundur dhe e sigurt, përdorni edhe bllokues të posaçëm për rrotat.
4. Mbajeni sistemin e frenimit në gjendje të mirë
Nëse frena e dorës është e vjetër, nuk funksionon normalisht ose nuk çlirohet lehtë, problemi duhet kontrolluar në servis. Lubrifikimi dhe mirëmbajtja e kabllove duhet të bëhen sipas specifikimeve të prodhuesit, jo me produkte të rastësishme.
Çfarë duhet të bëni nëse frena e dorës ka ngrirë?
Nëse në mëngjes vëreni se makina nuk lëviz, megjithëse e keni çliruar frenën e dorës, mos u përpiqni ta detyroni automjetin të niset.
Fillimisht, kontrolloni nëse leva e frenës është plotësisht e ulur dhe nëse nuk ka ndonjë pengesë tjetër që po e mban automjetin të palëvizshëm.
Nëse dyshoni për ngrirje, një zgjidhje më e sigurt është që automjeti të vendoset në një ambient të ngrohtë, ku akulli mund të shkrihet gradualisht. Nëse kjo nuk është e mundur ose problemi vazhdon, kërkoni ndihmën e një mekaniku apo të shërbimit të asistencës rrugore.
Mos përdorni flakë të hapura për ta ngrohur mekanizmin dhe mos hidhni ujë të valë mbi frenat, pasi ndryshimet e menjëhershme të temperaturës mund të shkaktojnë probleme të tjera.
Gjithashtu, shmangni spërkatjen e sipërfaqeve të frenimit me produkte shkrirëse që nuk janë të destinuara për këtë përdorim. Materialet e fërkimit duhet të mbeten të pastra, në mënyrë që sistemi të funksionojë siç duhet.
Një tjetër detaj që shoferët duhet ta kenë parasysh është se jo të gjitha automjetet përdorin të njëjtin mekanizëm për frenën e parkimit.
Disa modele kanë sistem mekanik me kabllo, ndërsa shumë automjete moderne janë të pajisura me frenë elektronike parkimi, e cila aktivizohet përmes një butoni dhe mekanizmave elektrikë.
Edhe pse ngrirja e kabllove është problem që lidhet kryesisht me sistemet mekanike, edhe frenat elektronike mund të preken nga problemet që shkaktojnë temperaturat e ulëta, lagështia ose akulli në komponentët e frenimit.
Për këtë arsye, udhëzimet e manualit të automjetit janë më të rëndësishme sesa rregullat e përgjithshme që vlejnë për të gjitha makinat.
Ngrirja e frenës së dorës nuk është thjesht një shqetësim i vogël gjatë mëngjeseve të dimrit. Në raste të caktuara, ajo mund ta bëjë automjetin të papërdorshëm derisa mekanizmi të çlirohet ose të riparohet.
Shoferët duhet të tregojnë kujdes të veçantë pasi kanë udhëtuar në rrugë me borë, ujë ose lagështi dhe automjetin e lënë të parkuar gjatë natës në temperatura nën zero.
Kontrolli periodik i sistemit të frenimit, mirëmbajtja e kabllove dhe respektimi i udhëzimeve të prodhuesit janë ndër mënyrat më të mira për të shmangur këtë problem.
Nëse frena ngrin, rregulli kryesor është i thjeshtë: mos e detyroni makinën të lëvizë me forcë. Një tentativë e nxituar për t’u nisur mund ta kthejë një problem të përkohshëm në një defekt që kërkon riparim
