Kur moti ngrohet, shumë prej nesh përdorin një dush të ftohtë për t’u freskuar. Por edhe pse kjo mund të duket si lehtësim, në fakt mund të mos e ndihmojë fare trupin të ftohet.
Temperatura optimale e trupit tonë është rreth 37°C. Kjo temperaturë siguron që sistemet e trupit të funksionojnë siç duhet. Por kur temperatura e brendshme rritet shumë, qendra e trurit që rregullon temperaturën fillon të dërgojë sinjale nervore drejt enëve të gjakut dhe muskujve në ose pranë lëkurës, duke u thënë të aktivizojnë mekanizmat e ftohjes.
Nëse temperatura e brendshme mbetet shumë e lartë për një kohë të gjatë (rreth 39-40°C), kjo mund të çojë në dëmtim të organeve. Për këtë arsye, trupi përdor disa mënyra për t’u ftohur.
Për shembull, trupi lëshon nxehtësi në ambientin përreth përmes rrezatimit elektromagnetik (termik). Rreth 60 për qind e nxehtësisë së trupit humbet në këtë mënyrë.
Djersitja është një tjetër mekanizëm që përdor trupi. Rreth 22 për qind e nxehtësisë së trupit humbet përmes saj. Por kur temperatura e ajrit përreth nesh tejkalon temperaturën e trupit, djersitja bëhet mekanizmi kryesor për uljen e temperaturës së brendshme.
Çdo nxehtësi e mbetur humbet më pas përmes një kombinimi të konvekcionit në ajër ose lëngun me të cilin trupi mund të jetë në kontakt dhe përçimit drejt objekteve të ngurta me të cilat trupi mund të jetë në kontakt.
Marrja e një dushi të ftohtë mund të mos ju pastrojë as siç duhet.
Për të mbështetur këto mekanizma, enët e gjakut ndryshojnë diametrin e tyre. Ato më afër lëkurës zgjerohen për të lejuar më shumë gjak të kalojë pranë sipërfaqes relativisht më të freskët të lëkurës.
Trupi më pas punon për të qarkulluar gjakun, në mënyrë që nxehtësia nga brenda trupit të lëvizë drejt sipërfaqes për t’u ftohur. Po ashtu, qimet në lëkurë qëndrojnë të sheshta për të lejuar ajrin pranë trupit të ftohet dhe të zëvendësohet, duke ndihmuar në shpërndarjen e nxehtësisë.
Dush i ftohtë?
Sigurisht, kur moti bëhet shumë i nxehtë, këta mekanizma nuk duken të mjaftueshëm.
Edhe pse zhytja në një vaskë ose dush të ftohtë menjëherë pasi keni qenë në vapë mund të ndihet mirë në lëkurë, ajo nuk po bën atë që duhet për të ulur temperaturën e brendshme të trupit. Madje, për disa njerëz mund të jetë edhe e rrezikshme.
Kur ekspozohemi ndaj të ftohtit, enët e gjakut pranë lëkurës ngushtohen, duke reduktuar rrjedhën e gjakut në ato zona.
Pra, në kontekstin e ftohjes së trupit, një dush i ftohtë bën të kundërtën e asaj që duhet të ndodhë, pasi më pak gjak po qarkullon drejt sipërfaqes së lëkurës. Kjo mban nxehtësinë brenda dhe rreth organeve në vend që ta largojë atë. Në thelb, po e mashtroni trupin që të mendojë se nuk ka nevojë të ftohet, por të ruajë nxehtësinë.
Dhe, varësisht sa i ftohtë është uji, ekspozimi i menjëhershëm mund të shkaktojë pasoja të rrezikshme për disa njerëz.
Ekspozimi ndaj ujit me temperaturë 15°C mund të shkaktojë reagimin e shokut të ftohtë. Kjo bën që enët e gjakut në lëkurë të ngushtohen shpejt. Si pasojë, rritet presioni i gjakut sepse zemra pompon kundër një rezistence më të madhe.
Ky reagim mund të jetë veçanërisht i rrezikshëm për njerëzit me probleme të zemrës, si sëmundja koronare e arterieve. Reagimi ndaj shokut të ftohtë mund të çojë edhe në rrahje të çrregullta të zemrës dhe madje vdekje kur kalohet nga shumë nxehtë në shumë ftohtë.
Fatmirësisht, këto raste janë të rralla dhe ndoshta nuk do të ndodhin nëse thjesht bëni një dush të ftohtë në shtëpi. Por mund të jetë mirë të shmangni zhytjet shumë të ftohta ose banjat me akull në ditë të nxehta.
Edhe dushet e nxehta janë ide e keqe në një ditë të ngrohtë. Edhe pse ndonjëherë thuhet se një dush i nxehtë e ndihmon trupin të ftohet më shpejt, kjo nuk është e vërtetë. Uji më i ngrohtë se trupi transferon nxehtësi në trup. Kjo e pengon trupin të largojë nxehtësinë, duke rritur potencialisht temperaturën e brendshme.
Në një ditë të nxehtë, një dush ose banjë me ujë të vakët është zgjedhja më e mirë. Sipas studimeve, temperatura 26-27°C është më efektivja. Kjo ndihmon që gjaku të vijë në sipërfaqe për t’u ftohur, pa qenë aq i ftohtë sa trupi të mendojë se duhet të ruajë nxehtësinë.
Një tjetër arsye pse duhet shmangur dushi i ftohtë në ditë të nxehta është se mund të mos ju pastrojë siç duhet.
Kur nxehemi, djersitemi — dhe kjo djersë përzihet me sebumin, një substancë vajore e lëkurës, si dhe me bakteret në lëkurë, duke krijuar erën e trupit. Është treguar se uji i ftohtë është më pak efektiv në largimin dhe shpërbërjen e sebumit dhe papastërtive të tjera në lëkurë krahasuar me ujin më të ngrohtë, çka do të thotë se era e trupit mund të mbetet.
Uji i ftohtë gjithashtu bën që lëkura të shtrëngohet. Kjo mund të bllokojë sebumin dhe papastërtitë brenda poreve. Si pasojë mund të shfaqen pika të zeza, pika të bardha dhe akne. Ndërsa uji i ngrohtë ose i vakët ndihmon në tretjen dhe lirimin e materialeve brenda poreve.
