Një nga akullnajat më të rëndësishme të Grenlandës po përballet me çarje të reja dhe shkrirje të përshpejtuar nga poshtë, duke ngritur shqetësime të reja për stabilitetin e shtresës së akullit dhe rritjen e nivelit global të detit.
Bëhet fjalë për akullnajën Petermann, në veriperëndim të Grenlandës. Një studim i publikuar në revistën Science Advances tregon se akullnaja po përjeton procese që mund të çojnë në humbjen e mëtejshme të gjuhës së saj lundruese të akullit.
Petermann është një nga akullnajat më të mëdha të Grenlandës që derdhet në det. Pellgu i saj përmban një sasi akulli ekuivalente me rreth 0.38 metra rritje të nivelit global të detit, nëse i gjithë ky akull do të humbiste.
Shkencëtarët kanë vërejtur se problemi nuk vjen vetëm nga sipërfaqja. Ujërat relativisht të ngrohta të Atlantikut depërtojnë në fjordin e Petermannit dhe arrijnë pjesën e poshtme të gjuhës lundruese të akullnajës, duke përshpejtuar shkrirjen nga poshtë.
Situata është bërë edhe më shqetësuese gjatë vitit 2026. Në gusht, nga Petermann u shkëput një masë akulli prej rreth 76 kilometrash katrorë, ngjarja më e madhe e këtij lloji në akullnajë që nga viti 2012 dhe një nga shkëputjet më të mëdha të regjistruara në Arktik në vitet e fundit.
Studiuesit po monitorojnë gjithashtu çarje të mëdha në gjuhën lundruese. Nëse këto çarje zgjerohen dhe shkaktojnë humbje të mëtejshme të akullit, stabiliteti i akullnajës mund të dobësohet.
Megjithatë, shkencëtarët nuk po parashikojnë që e gjithë akullnaja të zhduket menjëherë dhe as që niveli i deteve të rritet me 38 centimetra në një periudhë të shkurtër. Shifra prej 0.38 metrash përfaqëson potencialin total të rritjes së nivelit global të detit në rast të humbjes së plotë të akullit të pellgut, një proces që do të zhvillohej në një shkallë shumë më të gjatë kohore.
Petermann konsiderohet veçanërisht i rëndësishëm sepse funksionon si një lloj “porte” për akullin që rrjedh nga brendësia e shtresës së akullit të Grenlandës drejt oqeanit. Humbja e mbështetjes së ofruar nga gjuha lundruese mund të lejojë që akulli në brendësi të lëvizë më shpejt drejt detit, duke kontribuar më tej në rritjen e nivelit të deteve.
Ekspertët theksojnë se shkalla e ardhshme e destabilizimit mbetet e pasigurt, pasi mungojnë seri të gjata dhe të vazhdueshme të matjeve direkte të temperaturës dhe kripësisë së ujit nën akull. Megjithatë, zhvillimet e vitit 2026 e bëjnë Petermannin një nga zonat që po monitorohen me vëmendje të veçantë nga shkencëtarët.
