Frigoriferët dhe ngrirësit në supermarketet e disa vendeve evropiane u bënë të hënën objektiv i një sulmi kibernetik, si pasojë e të cilit u rrit temperatura e tyre. Një sulm i ngjashëm në Francë muajin e kaluar bëri që pajisjet frigoriferike të nxehen deri në 50 gradë Celsius, duke shkaktuar zjarre dhe prishjen e ushqimeve në dyqane.
Një seri e ngjashme defektesh misterioze në ngrirës, për shkak të të cilave në gusht u prishën rezervat ushqimore në bazat ushtarake në të gjithë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, po hetohet gjithashtu si një sulm i mundshëm hakerësh, raportoi Reuters në tetor.
Nga frigoriferët dhe sistemet e ngrohjes, te kamerat e sigurisë dhe sistemet e alarmit – një numër gjithnjë e më i madh pajisjesh që dikur funksiononin vetëm në mënyrë mekanike, sot mund të monitorohen dhe kontrollohen nga distanca. Ky zhvillim teknologjik krijon gjithashtu mundësi të reja për kriminelët kibernetikë.
A mund të depërtojnë vërtet hakerët në frigoriferin tuaj?
Në teori, po. Çdo pajisje e lidhur me internetin, qoftë drejtpërdrejt apo përmes një aplikacioni, shërbimi në cloud ose rrjetit shtëpiak, mund të bëhet potencialisht objektiv i një sulmi kibernetik.
Që në vitin 2015, studiuesit demonstruan në një konferencë për sigurinë kibernetike në Las Vegas se si mund të komprometohej një frigorifer inteligjent Samsung dhe të përgjohej një pjesë e trafikut të internetit që kalonte përmes pajisjes.
Në shumë raste, objektivi i sulmuesve nuk është vetë pajisja, por vjedhja e të dhënave, pengimi i funksionimit të saj ose shfrytëzimi i saj si pikë hyrëse për të pasur qasje në pjesën tjetër të rrjetit.
Cilat pajisje shtëpiake janë më të ekspozuara ndaj sulmeve?
Më shpesh në shënjestër janë pajisjet e lidhura me internetin, të cilat mund të kontrollohen nga distanca.
Ndër to janë kamerat e sigurisë, sistemet e alarmit, bravat inteligjente, termostatet dhe sistemet e ngrohjes qendrore. Të cenueshme mund të jenë edhe pajisjet inteligjente shtëpiake, si frigoriferët, furrat dhe lavatriçet, nëse janë të lidhura me internetin. Madje, sot edhe disa furça elektrike të dhëmbëve kanë lidhje me internetin.
Megjithatë, sipas të dhënave të industrisë së sigurisë kibernetike, më shumë se tri të katërtat e të gjitha sulmeve ndaj pajisjeve të lidhura me internetin janë të drejtuara kundër ruterëve, dhe jo pajisjeve shtëpiake.
Numri i pajisjeve të tilla është rritur ndjeshëm vitet e fundit, pasi prodhuesit po integrojnë lidhjen me internetin edhe në produkte që dikur funksiononin vetëm në mënyrë mekanike.
Çfarë mund të bëjnë hakerët?
Pasi sigurojnë qasje në një pajisje, hakerët zakonisht mund të bëjnë dy gjëra: të mbledhin informacione ose të marrin kontrollin mbi pajisjen.
Një kamerë sigurie mund t’u mundësojë të shohin brendësinë e shtëpisë, një pajisje me mikrofon mund të përdoret për përgjim, ndërsa një ruter i komprometuar mund t’u zbulojë një pjesë të madhe të të dhënave që kalojnë përmes rrjetit shtëpiak.
Nëse marrin kontrollin mbi pajisjen, sulmuesit mund ta ndezin dhe fikin atë, t’i ndryshojnë cilësimet ose t’ua pamundësojnë përdoruesve qasjen në llogaritë e tyre.
Një termostat i komprometuar mund të çrregullojë funksionimin e ngrohjes, ndërsa një ngrirës ose frigorifer i hakuar mund të mbetet pa rregullimin e duhur të temperaturës.
Në raste më serioze, sulmuesit mund të shfrytëzojnë pajisjet me mbrojtje të dobët për të hyrë në sisteme të tjera brenda të njëjtit rrjet ose për të vjedhur të dhëna personale të lidhura me llogaritë në internet.
Në Kroaci vitin e kaluar u regjistruan 1.513 incidente kibernetike
A mund të marrin hakerët kontrollin mbi një makinë, furnizimin me energji elektrike ose ujë?
Studiuesit e sigurisë kibernetike kanë dëshmuar në disa raste se edhe automjetet e lidhura me internetin mund të kenë mangësi serioze sigurie.
Në vitin 2015, studiuesit morën në distancë kontrollin e një automjeti Jeep gjatë lëvizjes, duke shfrytëzuar një cenueshmëri në sistemin e tij multimedial të lidhur me internetin. Për shkak të këtij rasti, rreth 1,4 milion automjete u tërhoqën për t’u pajisur me përditësime të sigurisë së softuerit.
Gati dhjetë vjet më vonë, studiuesit zbuluan një mangësi sigurie që mundësonte gjurmimin, zhbllokimin dhe ndezjen e disa modeleve të automjeteve të markës Kia, vetëm duke ditur targën e tyre.
Studiuesit raportuan se i kishin njoftuar Kian për këto cenueshmëri, ndërsa kompania i eliminoi ato brenda disa muajsh. Nuk ka prova se këto mangësi janë shfrytëzuar në sulme reale.
Ndërkohë, automjetet moderne dhe avionët janë projektuar me mekanizma të shumtë sigurie dhe sisteme rezervë.
Infrastruktura kritike, si rrjetet e energjisë elektrike dhe të furnizimit me ujë, zakonisht ka disa nivele mbrojtjeje, monitorimi dhe kontrolli rregullator, të cilat mungojnë te pajisjet e zakonshme të konsumatorëve.
Kjo nuk do të thotë se një infrastrukturë e tillë është imune ndaj sulmeve kibernetike, por zakonisht është një objektiv shumë më i vështirë sesa një pajisje shtëpiake e lidhur me rrjetin Wi-Fi të shtëpisë.
Si t’i mbroni pajisjet?
Ekspertët e sigurisë kibernetike rekomandojnë kryesisht ndryshimin e fjalëkalimeve të paracaktuara nga prodhuesi, aktivizimin e autentifikimit me dy faktorë aty ku është i disponueshëm, si dhe instalimin e rregullt të përditësimeve të softuerit.
Ata këshillojnë gjithashtu heqjen ose zëvendësimin e pajisjeve për të cilat prodhuesit nuk ofrojnë më përditësime sigurie. Shumicën e pajisjeve preferohet t’i mbani brenda rrjetit lokal shtëpiak dhe t’i lidhni me internetin vetëm kur ka një arsye të justifikuar për këtë.
Rregulli më i thjeshtë është shpesh edhe më efektivi: sa më pak pajisje të lidhni me internetin, aq më pak pika të mundshme hyrjeje do të kenë sulmuesit.
