Parashikuesit globalë të motit thonë se ekziston një mundësi gjithnjë e më e madhe që një fenomen i fortë moti El Niño të zhvillohet në gjysmën e dytë të vitit, duke rritur temperaturat dhe duke krijuar rreziqe për të korrat në mbarë botën.
Pse produktet bujqësore të rritura në rajonet tropikale, të njohura si “soft commodities” (mallra të buta), janë veçanërisht të ekspozuara?
Ky fenomen zakonisht sjell temperatura më të larta në mbarë globin, thatësira në rajone si Azia Jugore dhe Juglindore, Australia dhe Afrika Jugore, ndërsa në zona të tjera, përfshirë pjesët jugore të Amerikës së Jugut dhe Shtetet e Bashkuara, shkakton reshje të dendura.
Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) shpalli javën e kaluar ardhjen e El Niños. Për më tepër, ajo tha se fenomeni ka gjasa të forcohet, me një probabilitet prej 63% për një El Niño shumë të fortë ose “super El Niño” deri në vitin 2027.
Thatësira, nxehtësia ose reshjet e tepërta të shkaktuara nga El Niño janë një goditje për fermerët, të cilët tashmë po përballen këtë vit me rritjen e çmimeve të plehrave kimike dhe naftës, të nxitura nga lufta SHBA-Iran.
Mallrat bujqësore tropikale historikisht kanë shënuar rritje të forta çmimesh gjatë episodeve të El Niños.
KAKAO
Sipas kompanisë së investimeve WisdomTree, çdo El Niño i fortë gjatë 55 viteve të fundit ka ulur prodhimin e kakaos.
Gjatë El Niños së fundit, që zgjati nga mesi i vitit 2023 deri në mesin e vitit 2024 dhe u konsiderua mesatar deri i fortë, Afrika Perëndimore – prodhuesi kryesor – u godit fillimisht nga reshje dyfish më të larta se normalja, gjë që i ekspozoi pemët e kakaos ndaj sëmundjeve kërpudhore.
Në vitin 2024, modeli i motit ndryshoi dhe Afrika Perëndimore u përball me nxehtësi intensive dhe erëra Harmattan jashtëzakonisht të thata dhe të forta, duke bërë që pemët e dobësuara nga sëmundjet të humbnin lulet.
“Të gjithë mendojnë se El Niño lidhet vetëm me thatësirën në Afrikën Perëndimore. Kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Për shkak të ndryshimeve klimatike, rezultati ndonjëherë është shumë shi në fillim. Aktualisht, ky është shqetësimi im më i madh,” tha Jim Roemer nga kompania konsulente Best Weather.
Rreth gjysma e kakaos botërore prodhohet në Bregun e Fildishtë dhe Ganë, prodhuesit e parë dhe të dytë më të mëdhenj në botë. Ekuadori renditet i treti dhe zakonisht përballet me reshje të tepërta gjatë episodeve të El Niños.
Çmimet e kakaos pothuajse u trefishuan në vitin 2024 pasi korrja në Afrikën Perëndimore dështoi. Në fund të vitit 2024, ato arritën nivele rekord mbi 12,000 dollarë për ton metrik, duke e bërë kakaon më të shtrenjtë se shumë metale industriale.
KAFEJA
El Niño është veçanërisht problematik për kafenë robusta, pasi zakonisht sjell temperatura më të larta dhe më pak reshje në Vietnam, prodhuesin më të madh, dhe në Indonezi, prodhuesin e tretë më të madh, nga mesi i vitit e tutje.
Kushtet e pafavorshme prekin këto dy vende, të cilat së bashku përbëjnë rreth 50% të prodhimit botëror të robustës, gjatë fazës së zhvillimit të kulturës. Ndikimet e tyre ndihen më pas gjatë korrjes në tremujorin e katërt të vitit.
“Thatësira në Vietnam dhe Indonezi mund të ulë ndjeshëm rendimentet e kafesë robusta,” thanë analistët e Citi.
Për kafenë arabica, pothuajse gjysma e së cilës prodhohet në Brazil, ndikimi i El Niños është më kompleks.
Carlos Santana, drejtor komercial në filialin EISA të kompanisë tregtare ECOM, tha se El Niño mund të ketë fillimisht efekt pozitiv për korrjen që Brazili po mbledh aktualisht, pasi temperaturat më të larta mund të shmangin ngricat e dëmshme të dimrit.
Megjithatë, në afat më të gjatë, El Niño zakonisht sjell thatësirë dhe nxehtësi në rajonet e kafesë në Brazil gjatë tremujorit të katërt, kur po zhvillohet korrja e ardhshme, duke rrezikuar prodhimin e vitit 2027.
SHEQERI
Për sheqerin, një nga mallrat më të tregtuara në botë, El Niño zakonisht sjell reshje të tepërta në gjysmën e dytë të vitit, gjë që mund të pengojë korrjen dhe të ulë cilësinë e saj në Brazil, prodhuesin më të madh botëror.
Ndërkohë, në Indi, prodhuesin e dytë më të madh, dhe në Tajlandë, eksportuesin e dytë më të madh, ky fenomen zakonisht ul reshjet gjatë sezonit të musonit veror.
India pret që musoni i vitit 2026 të sjellë nivelin më të ulët të reshjeve në 11 vitet e fundit, me reshje gjatë periudhës së zhvillimit të kulturave (qershor-shtator) në vetëm 90% të mesatares normale.
Carlos de Mello, drejtues i sektorit të sheqerit në kompaninë ndërmjetësuese Hedgepoint, vlerëson se edhe një El Niño mesatar mund të ulë prodhimin e Indisë me rreth 1 milion ton metrik.
Në afat më të gjatë, reshjet mbi mesataren që El Niño zakonisht sjell në rajonet prodhuese të sheqerit në Brazil mund të ndihmojnë korrjen e vitit të ardhshëm.
Sipas de Mello-s, në përgjithësi është “e vështirë të parashikohet një treg fort në rritje vetëm për shkak të El Niños”, për shkak të përfitimeve të mundshme që ai mund të sjellë për prodhimin brazilian të sheqerit në vitin 2027.
