Çmimet e naftës në tregjet ndërkombëtare po përjetojnë një nga rëniet më të forta të viteve të fundit, ndërsa tregu po shkon drejt rënies më të madhe javore që nga fillimi i pandemisë COVID-19. Shpresat për uljen e tensioneve ushtarake në Lindjen e Mesme dhe mundësinë e rikthimit të furnizimeve më të mëdha nga ky rajon kanë ndikuar në ndryshimin e pritjeve të investitorëve.
Sipas raportimeve të Reuters, të premten, më 6 nëntor, nafta Brent tregtohej rreth 97.55 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) ishte rreth 89.79 dollarë për fuçi. Brent ishte në rrugën drejt një rënieje javore prej rreth 16%, ndërsa WTI pritej të humbiste më shumë se 13%.
Nëse kjo tendencë konfirmohet në mbylljen e javës, do të bëhet fjalë për rënien më të madhe javore të Brent në përqindje që nga fillimi i pandemisë COVID-19.
Një nga faktorët kryesorë që ka ndikuar në rënien e çmimeve janë rezultatet e zgjedhjeve të mesit të mandatit në Shtetet e Bashkuara, ku demokratët fituan kontrollin e të dy dhomave të Kongresit, duke dobësuar pozitën politike të presidentit Donald Trump.
Rezultatet zgjedhore kanë ndryshuar pritjet e tregjeve lidhur me vazhdimin e konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit. Investitorët po vlerësojnë se një Kongres i kontrolluar nga demokratët mund t’ia kufizojë administratës Trump hapësirën për përshkallëzim të mëtejshëm ushtarak dhe të shtojë presionin për gjetjen e një zgjidhjeje diplomatike.
Kjo mundësi ka bërë që tregtarët të ulin vlerësimin e rrezikut gjeopolitik në çmimin e naftës. Me fjalë të tjera, një pjesë e çmimit që më parë përfshinte frikën nga ndërprerja e furnizimeve për shkak të luftës po largohet nga tregu.
Ndikimi ishte veçanërisht i dukshëm të mërkurën, kur çmimet e naftës ranë me më shumë se 8% brenda një dite, duke arritur nivelin më të ulët në më shumë se dy muaj.
Yahoo Finance
Rikthimi i furnizimeve nga Lindja e Mesme mund të shtojë presionin mbi çmimet
Një tjetër arsye për rënien e naftës lidhet me pritjet se një ulje e tensioneve mund të mundësojë rikthimin e eksporteve më të mëdha nga vendet prodhuese të Lindjes së Mesme.
Rajoni është një nga qendrat më të rëndësishme të prodhimit dhe eksportit të naftës në botë. Çdo ndërprerje e transportit ose e prodhimit në këtë pjesë të globit ndikon drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare.
Gjatë muajve të konfliktit, pasiguria rreth eksporteve dhe transportit detar kishte rritur shqetësimet për mungesë të furnizimeve. Tashmë, pritjet për një normalizim të situatës kanë ndryshuar perspektivën e tregut.
Sipas Reuters, edhe treguesit e çmimeve për naftën bruto të Lindjes së Mesme kanë filluar të kthehen në nivelet e para konfliktit, një shenjë se presioni mbi furnizimet mund të jetë duke u zbutur. Kjo ka shtuar pritjet për një tepricë të mundshme të naftës në tregun global.
Pavarësisht rënies së fortë të çmimeve, tregu i naftës vazhdon të përballet me një rrezik të madh: situatën në Ngushticën e Hormuzit.
Kjo rrugë detare, e vendosur mes Iranit dhe Omanit, është një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë, pasi përmes saj transportohen sasi të mëdha të naftës që furnizojnë tregjet ndërkombëtare.
Sulmet e fundit ndaj cisternave në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit kanë rikthyer shqetësimet për sigurinë e transportit detar. Sipas raportimeve, Irani ka bërë të ditur se tri cisterna të tjera janë sulmuar gjatë së enjtes, ndërsa të dhënat e autoriteteve britanike të sigurisë detare tregojnë se sulmet ndaj anijeve të transportit të naftës mbeten pranë niveleve rekord.
Këto zhvillime kanë penguar një rënie edhe më të madhe të çmimeve. Në fakt, pas rënies së fortë në fillim të javës, nafta regjistroi rikuperim të pjesshëm, pasi investitorët filluan të vlerësojnë sërish rrezikun e ndërprerjes së furnizimeve.
Pra, tregu po përballet me dy zhvillime të kundërta: nga njëra anë shpresat për përfundimin e konfliktit po ushtrojnë presion për uljen e çmimeve, ndërsa nga ana tjetër sulmet ndaj cisternave vazhdojnë të mbajnë gjallë frikën për furnizimet globale.
A mund të vazhdojë rënia e çmimeve të naftës?
Perspektiva për ditët dhe javët e ardhshme do të varet kryesisht nga zhvillimet diplomatike dhe ushtarake në Lindjen e Mesme.
Nëse arrihet një marrëveshje që mundëson uljen e tensioneve dhe normalizimin e transportit detar, tregu mund të përfitojë nga rikthimi i furnizimeve dhe zvogëlimi i rrezikut të mungesës së naftës.
Në një skenar të tillë, çmimet mund të përballen me presion të mëtejshëm në rënie, veçanërisht nëse prodhimi dhe eksportet nga vendet e Gjirit Persik rikthehen në nivele më të larta.
Megjithatë, një marrëveshje nuk është ende e garantuar. Konflikti vazhdon të jetë burim pasigurie dhe çdo sulm i ri ndaj infrastrukturës energjetike ose anijeve transportuese mund të shkaktojë rritje të menjëhershme të çmimeve.
Madje, analistët paralajmërojnë se tregjet mund të kenë reaguar tepër optimist ndaj mundësisë së përfundimit të luftës, pasi ndryshimi i rezultateve zgjedhore në SHBA nuk nënkupton automatikisht përfundimin e konfliktit.
