Vrima e ozonit mbi Antarktidë ka arritur përmasat më të mëdha të dekadës së fundit, duke mbuluar në kulmin e saj një sipërfaqe prej 27.1 milionë kilometrash katrorë, gati tri herë më të madhe se territori i Shteteve të Bashkuara. Shkencëtarët e NASA-s dhe Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA) bëjnë të ditur se fenomeni është ndikuar nga kushte të pazakonta atmosferike dhe një vorbull polare jashtëzakonisht e fuqishme. Megjithatë, ekspertët theksojnë se rikuperimi afatgjatë i shtresës së ozonit vazhdon.
Një raport i ri i publikuar më 4 nëntor 2026 nga NASA dhe NOAA ka zbuluar se vrima e ozonit mbi Antarktidë është zgjeruar ndjeshëm gjatë këtij viti, duke arritur përmasa që nuk janë regjistruar gjatë dekadës së fundit.
Sipas të dhënave shkencore, gjatë periudhës nga 7 shtatori deri më 13 tetor, sipërfaqja mesatare e zonës me përqendrim të ulët të ozonit ishte rreth 25 milionë kilometra katrorë.
Kjo e rendit vrimën e ozonit të vitit 2026 si të shtatën më të madhe në 48 vjet monitorim, bazuar në sipërfaqen mesatare gjatë periudhës së analizuar.
Megjithëse zgjerimi ka shkaktuar shqetësim, shkencëtarët shpjegojnë se situata nuk nënkupton domosdoshmërisht një përkeqësim të tendencës afatgjatë të rikuperimit të shtresës së ozonit.
Më 18 shtator, vrima e ozonit arriti kulmin
Matjet e NASA-s dhe NOAA-s tregojnë se vrima e ozonit arriti sipërfaqen më të madhe të vitit më 18 shtator 2026.
Në atë datë, zona me përqendrim të reduktuar të ozonit u shtri në rreth 27.1 milionë kilometra katrorë, ose 10.5 milionë milje katrore.
Kjo sipërfaqe përfaqëson afërsisht 90 për qind të përmasës më të madhe të regjistruar ndonjëherë, më 9 shtator të vitit 2000.
Shkencëtarët theksojnë se zgjerimi i pazakontë është ndikuar kryesisht nga kushtet atmosferike që kanë mbizotëruar mbi Antarktidë gjatë muajve të fundit.
Megjithatë, përmasat e mëdha të vrimës nuk do të thonë se hollimi i ozonit ka qenë po aq i thellë sa gjatë viteve me dëmtimet më të rënda të regjistruara.
Vorbulla polare, shkaktarja kryesore e zgjerimit
Sipas studiuesve, faktori kryesor që ndikoi në zgjerimin e vrimës së ozonit këtë vit ishte një vorbull polare jashtëzakonisht e fuqishme.
Vorbulla polare është një sistem i madh erërash që qarkullon rreth rajoneve polare, duke mbajtur ajrin shumë të ftohtë të përqendruar mbi to.
Në Antarktidë, ky fenomen luan rol të rëndësishëm në krijimin e kushteve që favorizojnë shkatërrimin e ozonit në stratosferë.
Amy Butler, shkencëtare në Laboratorin e Shkencave Kimike të NOAA-s, shpjegoi se vorbulla polare ishte jashtëzakonisht e madhe gjatë këtij viti.
Sipas saj, sistemet atmosferike në shkallë planetare, të cilat zakonisht ngrihen nga shtresat më të ulëta të atmosferës dhe ndihmojnë në dobësimin e vorbullës, ishin veçanërisht të dobëta gjatë gushtit dhe shtatorit.
Kjo bëri që erërat më të fuqishme të vorbullës polare të mbeteshin më larg Polit të Jugut, duke krijuar një zonë më të gjerë me kushte të përshtatshme për shkatërrimin e ozonit.
